24° Açık
  • EURO
  • DOLAR

EYT GERÇEĞİ

Yazarlar - Mart 16, 2020 19:33 A A

Emeğin gündeminde bir süredir yeni bir konu var ve uzun süre gündemde kalacağa benziyor: Emeklikte Yaşa Takılanlar, kısaca EYT diye biliniyor. Sorun milyonlarca çalışanı ilgilendiriyor. O nedenle güçlü bir toplumsal etki ve beklenti yaratmış durumda. Siyasi iktidar, maliyet gerekçesiyle sorunu çözmek bir yana, tartışmak dahi istemiyor. EYT’lerin durumuna ilişkin Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasına ilişkin talebin Meclis’te iktidar bloğunun oyları ile reddedilmesi, konunun gündeme gelmesinin bile istenmediğini gösteriyor.

Oysa böyle bir sorun var ve artık göz ardı edilmesi mümkün değil. Sorunun boyutlarına ilişkin farklı rivayetler var. Bu nedenle konunun Meclis tarafından araştırılması son derece yerinde olurdu. EYT kaç kişiyi ilgilendiriyor? Yaşanan mağduriyet nasıl giderilebilir? Çözüm için hangi seçenekler var? Bunların ilgili tarafların katılımı ile Meclis’te herkesin gözü önünde tartışılması gerekir.

1999’da gelen yaş şartı

Emeklikte Yaşa Takılanlar (EYT) sorunu 1999’da DSP, ANAP ve MHP koalisyon hükümeti tarafından kabul edilen ve emeklilik yaşını yükselten 4447 sayılı Kanun ile yaratıldı. 8 Eylül 1999 gününe kadar SSK kapsamındaki işçilerin emeklilik için iki şartı yerine getirmesi gerekiyordu: Kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 günlük prim ödeme gün sayısı. Bu durum -sayıları sınırlı da olsa- kadınlarda 38 erkeklerde ise 43 yaşında emekliliğe olanak tanıyordu. Oysa bu değişikliğin gündeme getirildiği tarihte fiili emeklilik yaşı 50’nin üstünde idi. Ancak “38 yaşında emeklilik iddiası” dillere pelesenk edildi ve 1999’dan sonra üçüncü bir şart olarak yaş şartı getirildi.

Getirilen yaş şartı sadece yeni işe girenleri değil, eski çalışanları da kapsıyordu. Eski çalışanlar için oldukça sert bir yaş şartı sistemi getirildi. Emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60’a, prim gün sayısı ise 7000 güne yükseltildi. 8 Eylül 1999 gününden önce işe girenler için kadınlarda 40 ile 58, erkeklerde ise 44 ile 60 yaş arasında değişen kademeli geçiş süresi getirildi. Benzer yaş sınırı Emekli Sandığı ve Bağ-Kur kapsamındakiler için de getirildi.

2 yıldan 18 yıla kadar mağduriyet var

Bunun büyük mağduriyetler yaratacağı o günlerde söylendi ve yazıldı. Sendikalar yaratılacak mağduriyete dikkat çekti. Nitekim 1999 yılında yapılan emeklilik yaşı ile ilgili geçiş düzenlemelerinin iptali için dönemin muhalefet partileri DYP ve RP tarafından Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapıldı. Anayasa Mahkemesi kademeli geçiş hükümlerini “adil, makul ve ölçülü” bulmayarak iptal etti. Daha sonra 23 Mayıs 2002 tarihinden geçerli olmak üzere yeni bir kademeli geçiş takvimi kabul edildi. Geçiş koşulları 20 ve 25 yıllık sigortalılık koşullarını korudu; ancak yeni sistem kadınlarda 40-56 arası, erkeklerde ise 44-58 arası değişen yaş koşulu ile 5000 ile 5975 gün arası değişen prim gün koşulu getirdi.
Yaş şartının 4447 sayılı yasa çıktığında halen çalışanlara geçmişe dönük uygulanması nedeniyle sigortalılık süresi ve prim gün şartlarını yerine getirenler ama yaş şartını yerine getiremeyenler emeklilik için yaş beklemek zorunda kaldı. Emekliğe kademeli geçiş (yaş koşulu) nedeniyle ciddi bekleme süreleri ve mağduriyetler yaşandı. Örneğin yasanın çıktığı 2002’de 2-3 yıllık bir erkek sigortalı çalışanı ele alalım. Bu işçi eski sisteme göre 43 yaşında emekli olabilecekti. Kademeli geçişle bu işçinin emekliliği 15 yıl gecikmiş oldu. Aynı tarihte 2-3 yıllık kadın işçi için bu süre 18 yıl oldu. Kuşkusuz 38 ve 43 yaşında emeklilik kademeli olarak değişmeliydi; ancak başka bir sistemle işe başlayıp emekliliği 15-18 yıla kadar gecikenlerin büyük mağduriyet yaşadığı açıktır. Yeni sistemle sigortalılar iki yıl ile 18 yıl arasında yaşa takıldılar. EYT kısaca, 1998 yılında işe giren bir işçinin 2023 yılında emekli olma hakkına sahipken, birkaç yıl sonra çıkarılan bir yasa ile emekliliğinin 15 yıl sonraya 2038 yılına ertelenmesidir.

Sorun kaynak değil tercih

EYT önemli toplumsal bir sorun haline gelmiş durumda. EYT konusunda ne yapılabilir? Her şeyden önce konu kestirilip atılamaz. Konunun sadece maliyet olarak ele alınması doğru değildir. Sorunun ilgililerin (Bakanlık, EYT’liler, sendikalar, SGK ve siyasi partilerin) katılımı ile tartışılması ve makul bir çözüm bulunması gerekir. Bunun öncelikle Meclis’te yapılması gerekir. Abartılı rakamlarla konunun yok sayılması doğru değildir. Konunun doğru bilgilerle ve şeffaf biçimde tartışılması gerekmektedir. Geçmişe dönük mağduriyetin özellikle de 4447 sayılı yasadan kaynaklanan mağduriyetin giderilmesi gerekir.

Gelelim kaynak sorununa. EYT sorunu gündeme gelince “kaynak yok” ve “maliyet” korosu sahneye çıkıyor. Oysa kaynak var. Tahsil edilmeyen SGK primlerinin tahsil edilmesi, kayıt dışı çalışanların sigortalı çalıştırılması, sermaye çevrelerine tanınan vergi ve prim teşviklerinin bir kısmının ETY için ayrılması yeter de artar bile. Bir örnek vermekle yetinelim. Bütçeden işveren SGK primi 5 puan indirimi için ayrılan pay 2017’de 28 milyar TL, 2018 ilk 9 ay için 19,5 milyar TL’dir. Sadece bu kalem bile EYT sorununun çözümüne yeter.

Nazım ÖZER

Yazarlar - 19:33 A A
BENZER HABERLER

HABER LİSTESİ

  • 01
    Öztürk Yılmaz Doğu Akdeniz kriziyle ilgili ne söylediyse o çıktı
    Yenilik Partisi Genel Başkanı, Bağımsız Ardahan Milletvekili Öztürk Yılmaz’ın,Doğu Akdeniz kriziyle ilgili ortaya koyduğu görüşlerde ne kadar haklı olduğu ortaya çıktı. Yılmaz’ın konuyla ilgili ifade ettiği görüşleri bir bir gelişmeler net bir şekilde ortaya çıkardı. İlk önce Yunanistan krizi sistemli bir şekilde tırmandırıp tüm provokasyonları yaptıktan sonra masaya oturdu. AB’de tartışmalı sularda doğal gaz araştırma çalışmaları yapan Türkiye’ye yaptırım talep etti.
  • 02
    Yenilik Partisi Genel Başkanı Öztürk Yılmaz’dan Adnan Menderes Anıt Mezarına Ziyaret.
    Yenilik Partisi Genel Başkanı Öztürk Yılmaz Adnan Menderes Anıt Mezarlığını Ziyaret etti. Adnan Menderes Anıt Mezarlığını Ziyaret Eden ve Bu ülkede yanlış işler oldu. Başbakan idam edildi. 21 yaşında Deniz Gezmiş idam edildi. Demokrasimizin bir daha bu tür acılarla yüzleşmemesi hepimizin sorumluluğudur. İfadelerini kullandı. Adnan Menderes Anıt Mezarlığını Ziyaret Eden ve Bu ülkede yanlış işler oldu. […]
  • 03
    Cinci hocanın ifadesi ortaya çıktı
    İstanbul’da “Cinci Hoca” olarak bilinen ve dolandırıcılık iddiasıyla tutuklanan Burhan Dalgalı’nın emniyette ve savcılıkta verdiği ifadeler ortaya çıktı. Nikahını kıydığı Ebubekir B.’den para alan Dalgalı’nın Ebubekir B.’ye “Boş odanız var mı? Eşinle baş başa görüşmem lazım” dediği de iddia edilmişti. İfadesinde kimseyi taciz etmediğini söyleyen Dalgalı, kendisine kumpas kurulduğunu öne sürdü. Cinsel tacizden suç kaydı bulunan ve PKK toplantısında çekilen fotoğrafları ele geçirilen Dalgalı’nın yarı çıplak bir kadının göbeğine Arapça yazılar yazarken kaydedilen görüntüleri de ortaya çıktı.
  • 04
    ATATÜRK Düşmanlarına Yılmaz’dan Çok Sert Cevap!
    Son dönemlerde ATATÜRK’e yapılan hakaretlere dayanamayan, Yenilik Partisi Genel Başkanı Öztürk YILMAZ sessizliğini bozarak çok sert açıklamalarda bulundu.
  • 05
    Mustafa Akıncı döneminde Türkiye ile ilişkilerimiz erozyona uğradı
    KKTC Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Prof. Dr. Kudret Özersay, katıldığı Artık Üniversiteliler Soruyor platformunun canlı yayınında Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’nın Türkiye ile ilişkilerine zarar verdiğini belirterek sert eleştirilerde bulundu. Koronavirüs pandemisi dolayısıyla sosyal medya platformu üzerinden canlı yayınlanan programa, başta Türkiye olmak üzere, KKTC, Belçika, İngiltere, Fransa gibi ülkelerden öğrenciler katılarak, Özersay’a kamuoyunun merak ettiği soruları yöneltti. Özersay, […]
Lig Seçiniz
TAKIMLAR O G B M A Y Av P
1.Göztepe11005 143
2.Karagümrük11003 033
3.Beşiktaş11003 123
4.Galatasaray11003 123
5.Alanyaspor11002 023
6.Hatayspor11000 003
7.Antalyaspor11002 023
8.BB Erzurumspor11002 111
9.Fenerbahçe11002 123
10.Kayserispor11001 013
11.Konyaspor11000 000
12.Ç. Rizespor10011 2-10
13.MKE Ankaragücü10011 2-10
14.Kasımpaşa10010 1-10
15.Gaziantep FK11001 3-20
16.Trabzonspor10011 3-20
17.Sivasspor10010 2-20
18.Gençlerbirliği10011 3-20
19.Başakşehir10010 000
20.Yeni Malatya10010 3-30
21.Denizlispor10011 5-40

HAVA DURUMU

19 Eylül 2020 CUMARTESİ
23°
  • CTS 27.0°
  • PAZ 26.5°
  • PTS 26.8°